Diz ağrısı hemen hemen her yaşta karşılaşılabilen bir şikâyettir.
Bazen uzun bir yürüyüşten, merdiven çıkmaktan, halı saha maçından veya alışılmadık bir egzersizden sonra ortaya çıkar. Bazen de daha önce geçirilmiş menisküs problemi, bağ yaralanması, diz ameliyatı veya yaşla birlikte gelişen eklem değişiklikleri nedeniyle kendini gösterebilir.
Evde otururken bile insanın aklına şu soru gelebilir:
“Dizimde birkaç gündür ağrı var. Beklemeli miyim, dizlik mi almalıyım, yoksa doktora mı gitmeliyim?”
Her diz ağrısı ciddi bir probleme işaret etmez. Ancak diz ağrısının ne zaman başladığı, şişlik olup olmadığı, dizin boşalıp boşalmadığı ve günlük hayatı ne kadar etkilediği önemlidir.
Diz Ağrısının En Sık Nedenleri Nelerdir?
Diz çok sayıda kemik, kıkırdak, bağ, tendon ve kasın birlikte çalıştığı karmaşık bir eklemdir.
Bu nedenle “dizim ağrıyor” cümlesinin tek bir cevabı yoktur.
Aşırı kullanım, kas ve tendon zorlanmaları, menisküs problemleri, bağ yaralanmaları, diz kapağı çevresindeki problemler ve kireçlenme gibi birçok farklı durum diz ağrısına neden olabilir.
Ağrının dizin önünde, arkasında, iç veya dış tarafında bulunması da farklı nedenlerle ilişkili olabilir.
Bu yüzden yalnızca ağrının bulunduğu yere bakarak kişinin kendi kendine tanı koyması doğru değildir.
Dizim Birkaç Gündür Ağrıyor. Hemen Doktora Gitmeli miyim?
Hafif bir zorlanmanın ardından ortaya çıkan ve şişlik, kilitlenme veya ciddi hareket kaybının eşlik etmediği diz ağrıları başlangıçta dinlenme ve zorlayıcı aktivitelerin azaltılmasıyla takip edilebilir.
NHS, birçok hafif diz ağrısının evde uygulanabilecek basit önlemlerle birkaç gün içinde düzelmeye başlayabileceğini; birkaç hafta içerisinde düzelmeyen ağrıların ise değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Buradaki önemli nokta yalnızca “kaç gün geçti?” değildir.
Ağrı her gün artıyorsa, günlük hayatınızı etkiliyorsa veya sürekli tekrar ediyorsa birkaç hafta beklemek doğru olmayabilir.
Hangi Diz Ağrısında Beklememeliyim?
UYARI · DEĞERLENDİRMEYİ GECİKTİRMEYİN
Dizin üzerine hiç basamıyorsanız, diziniz belirgin şekilde şişmişse, diz boşalıyorsa, tamamen açılamıyor veya bükülemiyorsa ya da travma sonrasında şekil değişikliği oluşmuşsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Ayrıca dizde belirgin kızarıklık, sıcaklık artışı ve ateş bulunması da doktora başvurmayı gerektirir.
Özellikle spor sırasında dizden belirgin bir “kopma/patlama” hissi veya sesi geldikten sonra hızlı şişme, üzerine basamama veya dizde güvensizlik oluşması basit bir zorlanma gibi değerlendirilmemelidir.
Dizlik Ne İşe Yarar?
Dizlik, diz eklemine destek sağlamak amacıyla kullanılan medikal ortopedik ürünlerden biridir.
Farklı amaçlara yönelik çok sayıda dizlik modeli bulunur. Bazıları hafif kompresyon ve sıcaklık hissi sağlarken bazıları diz kapağı çevresini desteklemeye, bazıları ise eklem hareketlerini daha fazla kontrol etmeye yöneliktir.
Ancak dizlik bir teşhis veya tedavi yöntemi değildir.
Dizlik bazı kişilerde ağrı ve güvensizlik hissini azaltmaya yardımcı olabilir fakat ağrının altında yatan problemi ortadan kaldırdığı anlamına gelmez.
Doktora Gitmeden Dizlik Kullanabilir miyim?
Hafif bir zorlanma sonrasında, ciddi şişlik, kilitlenme, üzerine basamama veya belirgin travma bulunmuyorsa basit elastik veya kompresyon sağlayan bir diz desteği kısa süreli olarak kullanılabilir.
Ancak dizliği “dizim ağrıyor, ne kadar sıkı olursa o kadar iyi” düşüncesiyle kullanmak doğru değildir.
Dizlik dizi desteklemeli ancak dolaşımı bozacak kadar sıkmamalıdır. Uyuşma, karıncalanma, renk değişikliği, artan ağrı veya rahatsızlık oluşturuyorsa çıkarılmalıdır. Cleveland Clinic de dizliğin sıkı ve güvenli oturması gerektiğini ancak ağrı oluşturmaması veya dolaşımı engellememesi gerektiğini belirtmektedir.
Her Diz Ağrısında Aynı Dizlik Kullanılır mı?
Hayır.
Diz kapağı çevresinde ağrısı olan bir kişiyle bağ yaralanması geçirmiş bir kişinin ihtiyaçları aynı değildir.
Menisküs problemi olan kişi, diz kireçlenmesi bulunan kişi ve yalnızca spor sırasında hafif destek isteyen kişinin kullanacağı ürünler de farklı olabilir.
Bu nedenle özellikle sürekli kullanılacak veya daha yüksek destek sağlayacak bir dizlik seçilecekse yalnızca beden değil, dizliğin hangi amaçla kullanılacağı da önemlidir.
Dizliğin Çok Sıkı Olması Daha İyi Destek Sağlar mı?
Hayır.
Dizliğin görevi bacağı sıkıştırmak değildir.
Aşırı sıkı bir dizlik ciltte tahrişe, baskıya, uyuşmaya veya sinir-dolaşım problemlerine neden olabilir.
Doğru beden dizlik diz üzerinde kaymadan durmalı fakat kişinin bacağını rahatsız etmemelidir.
Spor Yaparken Dizlik Kullanabilir miyim?
Bazı kişiler spor sırasında kendilerini daha güvende hissetmek veya daha önce problem yaşadıkları dizlerine destek sağlamak amacıyla sportif dizlik kullanır.
Ancak dizlik kullanmak kişinin sakatlanmayacağı anlamına gelmez.
Örneğin ön çapraz bağ yaralanmalarını önlemek amacıyla koruyucu dizlik kullanımının yaralanmayı kesin olarak önlediğine dair güçlü kanıt bulunmamaktadır. AAOS’un hasta bilgilendirmesinde de dizlik kullanımının ACL yaralanmasını önlediğinin gösterilmediği belirtilmektedir.
Dolayısıyla spor dizliği bir “sigorta” gibi düşünülmemelidir.
Üç Yıl Önce Menisküs Ameliyatı Oldum. Halı Sahada Dizlik Kullanabilir miyim?
Daha önce menisküs problemi veya diz ameliyatı geçirmiş bir kişinin yıllar sonra hiçbir şikâyeti olmayabilir.
Ancak halı saha futbolu ani yön değiştirmeler, dönüşler ve diz üzerine yüksek yükler içeren bir spordur.
Eğer dizde ağrı, şişlik, boşalma hissi, takılma veya kilitlenme varsa sadece dizlik takıp maça devam etmek doğru yaklaşım değildir.
Menisküs problemlerinde diz desteği bazı durumlarda kullanılabilir; ancak ağrı normal aktiviteleri engelliyorsa, giderek kötüleşiyorsa veya tekrarlıyorsa sağlık değerlendirmesi önerilir.
Daha önce ameliyat geçirmiş fakat şu anda tamamen şikâyetsiz bir kişinin ise yalnızca geçmişte ameliyat olmuş olması her spor aktivitesinde mutlaka dizlik kullanması gerektiği anlamına gelmez.
“Dizliği Takıyorum, Ağrım Geçiyor; O Zaman Spora Devam Edebilir miyim?”
Bu düşünce yanıltıcı olabilir.
Dizlik kişinin kendisini daha güvende hissetmesini veya bazı hareketlerde ağrının azalmasını sağlayabilir. Ancak bu, dizdeki problemin ortadan kalktığını göstermez.
Özellikle spor sırasında başlayıp her maçtan sonra tekrar eden ağrının üzerini dizlikle kapatmak yerine nedeninin değerlendirilmesi daha doğrudur.
Ağrı vücudun verdiği bir uyarıdır.
Menisküs Yırtığı Her Zaman Ameliyat Gerektirir mi?
Hayır.
Menisküs problemleri kişiden kişiye farklılık gösterir. Yırtığın tipi, kişinin yaşı, şikâyetleri, dizin kilitlenip kilitlenmediği ve günlük yaşam üzerindeki etkisi tedavi kararını değiştirir.
Bu nedenle MR raporunda “menisküs” kelimesinin görülmesi tek başına ameliyat gerektiği anlamına gelmez.
Benzer şekilde kişinin eski bir MR sonucuna bakarak yıllar sonra kendi kendine tedavi planı oluşturması da doğru değildir.
Artroskopi Ameliyatı Oldum. Hâlâ Dizlik Kullanmalı mıyım?
Artroskopi tek bir ameliyatın adı değildir; diz içerisindeki farklı problemlerin değerlendirilmesi veya tedavisinde kullanılan bir cerrahi yöntemdir.
Bu nedenle “artroskopi oldum, hangi dizliği kullanmalıyım?” sorusunun herkes için geçerli tek cevabı yoktur.
Ameliyattan hemen sonraki dönemde kullanılacak dizlik ile yıllar sonra spor sırasında kullanılacak destek aynı amaçla kullanılmaz.
Ameliyat sonrası dizlik kullanımı gerekiyorsa süre ve model operasyona göre doktor tarafından belirlenmelidir.
Yıllar önce artroskopi geçirmiş ve bugün yeniden ağrı yaşamaya başlamış kişinin ise eski reçetesindeki dizliği tekrar kullanmak yerine yeni ağrının nedenini değerlendirmesi daha doğru olabilir.
Menisküs Dizliği Diye Bir Dizlik Var mı?
Piyasada “menisküs dizliği” adı altında birçok ürün bulunabilir.
Ancak menisküs problemi yaşayan herkesin aynı dizliği kullanması gerektiği anlamına gelmez.
Bazı kişiler basit kompresyon sağlayan desteklerden fayda görürken bazı diz problemlerinde daha kontrollü destek gerekebilir.
Bu nedenle internette yalnızca “menisküs dizliği” yazarak çıkan ilk ürünü seçmek yerine kişinin şikâyetinin ve kullanım amacının dikkate alınması gerekir.
Diz Kapağımın Etrafı Ağrıyor. Dizlik Kullanabilir miyim?
Diz kapağı çevresindeki ağrı özellikle merdiven çıkarken, çömelirken, uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken veya spor yaparken ortaya çıkabilir.
Bu tür ağrıların birçok farklı nedeni olabilir.
Bazı kişilerde diz kapağı çevresini destekleyen ürünler rahatlama sağlayabilir. Ancak sürekli veya tekrarlayan ağrıda yalnızca dizlik kullanmak yerine nedeninin değerlendirilmesi gerekir.
Dizimden Ses Geliyor. Dizlik Takmalı mıyım?
Dizden çıtırtı veya ses gelmesi tek başına her zaman hastalık anlamına gelmez.
Ağrısız sesler birçok kişide görülebilir.
Ancak sesle birlikte ağrı, şişlik, takılma, hareket kısıtlılığı veya dizde boşalma hissi varsa değerlendirilmesi gerekir.
Dizlik yalnızca sesi ortadan kaldırmak amacıyla kullanılmamalıdır.
Merdiven Çıkarken Dizim Ağrıyor. Bu Normal mi?
Merdiven çıkmak ve özellikle inmek diz ekleminin günlük yürüyüşe göre farklı yüklenmesine neden olur.
Diz kapağı çevresindeki bazı problemler, eklem kıkırdağındaki değişiklikler veya kas dengesizlikleri merdiven sırasında ağrı oluşturabilir.
Bir veya iki kez yaşanan hafif rahatsızlık ile her gün merdivende tekrarlayan ağrı aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Ağrı sürekli hale gelmişse nedenini öğrenmek daha doğru olacaktır.
Dizim Şişti. Dizlik Takmalı mıyım?
Yeni ortaya çıkan belirgin şişlikte ilk çözüm olarak sıkı bir dizlik takmak doğru olmayabilir.
Şişliğin aşırı kullanım, travma, menisküs veya bağ yaralanması gibi çok farklı nedenleri bulunabilir.
Özellikle şişlik hızlı oluşmuşsa, üzerine basamıyorsanız veya diz sıcak ve kızarık görünüyorsa sağlık değerlendirmesi gerekir.
Dizlik Gece Takılır mı?
Basit sportif veya günlük destek amaçlı dizliklerin çoğunun gece boyunca takılması gerekmez.
Özellikle elastik ve kompresyon sağlayan dizliklerle uyumak, ürün gereğinden sıkıysa uzun süreli baskı oluşturabilir.
Menisküs yaralanmalarında NHS de kullanılan basit diz desteğinin uyurken çıkarılmasını önermektedir.
Ancak ameliyat sonrası kullanılan özel dizliklerde doktor gece kullanımını özellikle isteyebilir. Böyle durumlarda ameliyatı yapan hekimin önerisi esas alınmalıdır.
Dizlik Kaç Saat Kullanılmalı?
Bütün dizlikler için geçerli “günde 8 saat” veya “12 saat” gibi standart bir süre yoktur.
Spor sırasında kullanılan bir dizlik yalnızca aktivite boyunca kullanılabilirken başka bir dizlik belirli bir rehabilitasyon döneminde daha uzun süre kullanılabilir.
Dizlik türü ve kullanım amacı süreyi belirler.
Kişinin ihtiyaç duymadığı halde aylar boyunca sürekli dizlik kullanması doğru yaklaşım değildir.
Dizlik Kasları Tembelleştirir mi?
Bu konuda dizliğin çeşidi, ne kadar süre kullanıldığı ve kişinin aktivite düzeyi önemlidir.
Kısa süreli destek kullanımı ile dizin uzun süre gereksiz şekilde hareketsiz bırakılması aynı şey değildir.
Diz sağlığında yalnızca destek ürünleri değil, kas kuvveti, denge, hareket kontrolü ve uygun egzersiz de önemlidir.
Bu nedenle sürekli dizlik kullanarak egzersizi tamamen bırakmak doğru bir yaklaşım değildir.
Spor Dizlikleri Sakatlanmayı Önler mi?
Dizlik bazı sporcularda destek ve güven hissi sağlayabilir.
Ancak “dizlik taktım, artık dizime bir şey olmaz” düşüncesi yanlıştır.
Spor öncesi uygun ısınma, kas kuvveti, denge, doğru hareket tekniği ve kişinin seviyesine uygun antrenman en az kullanılan ekipman kadar önemlidir.
Cleveland Clinic de spor sırasında ağrının üzerine gidilmemesini, uygun ısınma ve toparlanmanın önemini vurgulamaktadır.
Diz Ağrım Varken Halı Sahaya Gidebilir miyim?
Diz zaten ağrıyorsa ve özellikle koşarken, yön değiştirirken veya çömelirken ağrı artıyorsa “bir dizlik takıp maçı çıkarayım” yaklaşımı doğru olmayabilir.
Çünkü halı saha gibi ani durma ve yön değiştirme içeren aktiviteler diz üzerine ciddi yük bindirebilir.
Ağrı sonrasında tekrar tekrar şişlik oluşuyorsa, diz boşalıyorsa veya maçtan sonraki günlerde normal yürüyüşü bile etkiliyorsa spor öncesinde değerlendirme yapılması daha doğru olur.
Diz Ağrısında Buz Uygulanır mı?
Yeni gelişen hafif zorlanma ve şişliklerde kısa süreli soğuk uygulama kullanılabilir.
NHS, diz ağrısı ve şişlikte havluya sarılmış soğuk uygulamanın yaklaşık 20 dakikaya kadar kullanılabileceğini belirtmektedir.
Buzu doğrudan cilde koymamak gerekir.
Ancak sürekli tekrarlayan bir ağrıyı her seferinde buzla bastırmak problemin nedenini çözmez.
Dizlik Alırken Beden Önemli mi?
Evet.
Dizliğin doğru çalışabilmesi için doğru beden seçilmesi önemlidir.
Gereğinden büyük dizlik hareket sırasında aşağı kayabilir ve beklenen desteği sağlayamayabilir.
Çok küçük dizlik ise aşırı baskı oluşturabilir.
Bu nedenle bazı dizliklerde diz çevresi, diz altı veya diz üstü çevre ölçüleri kullanılarak beden belirlenir.
Ürünün kendi ölçü tablosuna göre seçim yapılması gerekir.
En Pahalı Dizlik En İyi Dizlik midir?
Hayır.
Bir kişinin ihtiyacı basit bir elastik diz desteğiyken çok daha sert ve hareketi sınırlayan bir dizlik kullanması gereksiz olabilir.
Tam tersine ciddi bağ problemi bulunan bir kişiye basit bir elastik destek yetersiz kalabilir.
Bu nedenle dizlikte asıl soru fiyat değil:
“Bu ürün benim ne amaçla kullanacağıma uygun mu?”
olmalıdır.
İnternetten Dizlik Almak Doğru mu?
Bedeninizi ve hangi tip desteğe ihtiyacınız olduğunu biliyorsanız bazı basit diz destekleri internetten de satın alınabilir.
Ancak ilk kez dizlik kullanacak, diz problemi hakkında net bilgisi olmayan veya geçmişinde menisküs, bağ yaralanması ya da diz ameliyatı bulunan kişilerin ürünü yalnızca fotoğrafa bakarak seçmesi doğru olmayabilir.
Yanlış beden veya gereğinden fazla destek sağlayan ürün kişinin kullanım konforunu bozabilir.
Diz Ağrısı İçin Medikal veya Ortopediye Gittiğimde Ne Sormalıyım?
“En iyi dizlik hangisi?” yerine öncelikle dizliği ne amaçla kullanacağınızı anlatmak daha doğrudur.
Örneğin:
“Yalnızca halı sahada kullanacağım.”
“Diz kapağımın çevresi ağrıyor.”
“Üç yıl önce menisküs ameliyatı oldum.”
“Dizim gün sonunda şişiyor.”
“Yürüyüş yaparken biraz destek istiyorum.”
Bu bilgiler doğru ürün grubuna yönlendirme açısından önemlidir.
Ancak medikal veya ortopedi mağazasında yapılan ürün yönlendirmesi doktor muayenesinin yerine geçmez.
Baribox Ortopedi’de Dizlik Seçimi
Baribox Ortopedi‘de diz destek ürünleri seçilirken yalnızca “dizlik istiyorum” şeklinde ürün verilmesi yerine kişinin ürünü hangi amaçla kullanacağı, günlük yaşamı, spor alışkanlığı ve daha önce yaşadığı diz problemleri dikkate alınarak uygun ürün grubu hakkında bilgilendirme sağlanabilir.
Basit günlük desteklerden sportif kullanıma yönelik dizliklere kadar farklı ihtiyaçlar bulunmaktadır.
Ancak dizde yeni başlayan ciddi ağrı, belirgin şişlik, kilitlenme, boşalma, travma sonrası hareket kaybı veya üzerine basamama gibi durumlarda öncelik dizlik satın almak değil, doktor değerlendirmesi olmalıdır.
Sonuç: Her Diz Ağrısının Çözümü Dizlik Değildir
Dizlik doğru kişide ve doğru amaçla kullanıldığında günlük hayatta veya spor sırasında destek sağlayabilen faydalı bir medikal ortopedik üründür.
Fakat dizlik, dizdeki problemin nedenini ortadan kaldıran sihirli bir ürün değildir.
Hafif ve yeni başlamış bazı diz ağrılarında kısa süreli destek kullanılabilir. Ağrı giderek azalıyor ve günlük hayat normale dönüyorsa çoğu zaman sorun olmayabilir.
Buna karşılık ağrı sürekli tekrarlıyorsa, birkaç hafta içerisinde düzelmiyorsa, günlük yaşamınızı veya uykunuzu etkiliyorsa ya da şişlik, kilitlenme, boşalma ve hareket kaybı eşlik ediyorsa doktora başvurmak gerekir.
Özellikle daha önce menisküs ameliyatı, artroskopi veya bağ yaralanması geçirmiş kişilerin yeni başlayan diz şikâyetlerini yalnızca bir spor dizliğiyle bastırmaya çalışması yerine nedenini değerlendirmesi daha doğru olacaktır.
Doğru dizlik, en sıkı veya en pahalı dizlik değildir. Doğru dizlik, kişinin ihtiyacına uygun olan dizliktir.